RAID yedek değildir: RAID 1, 5 ve 10 ne işe yarar?

Sunucu alırken "iki disk koyduk, RAID yaptık, yedek de olmuş oldu" cümlesini çok duyuyoruz. RAID yedek değildir; disk bozulduğunda sunucunun çalışmaya devam etmesini sağlar, o kadar. Bu yazıda RAID 1, RAID 5 ve RAID 10'un ne işe yaradığını, hangisinin nerede kullanıldığını ve RAID'in yanında neden mutlaka ayrı bir yedek gerektiğini anlatıyoruz.

RAID tam olarak neye karşı korur?

RAID, birden fazla diski tek bir mantıksal disk gibi çalıştırır. Amacı tek bir fiziksel diskin arızalanması durumunda verinin erişilebilir kalması ve sunucunun durmamasıdır. Yani RAID'in koruduğu şey sürekliliktir.

RAID'in korumadığı durumlar ise daha uzun bir liste:

• Yanlışlıkla silinen klasör ya da üzerine kaydedilen dosya.
• Fidye yazılımının dosyaları şifrelemesi.
• Ticari program veritabanının elektrik kesintisinde bozulması.
• RAID kartının kendisinin arızalanması ya da dizinin yapılandırmasının kaybolması.
• Hırsızlık, yangın, su basması, yıldırım.

Bunların ortak noktası şudur: RAID her değişikliği tüm disklere aynı anda yazar. Siz bir dosyayı sildiğinizde RAID onu iki diskten birden, aynı saniyede siler. Koruma burada işe yaramaz.

RAID 1: ayna

İki disk birbirinin birebir kopyasıdır. Biri bozulursa diğeriyle devam edilir. Kullanılabilir alan tek disk kadardır; iki adet 2 TB diskle 2 TB alan elde edersiniz. Kurulumu ve kurtarması en basit seviyedir. Küçük ofis sunucularında, iki diskli NAS'larda ve işletim sistemi diskinde en sık kullandığımız yapı budur.

RAID 5: parite ile kapasite

En az üç disk gerekir. Veri ve parite bilgisi disklere dağıtılır; bir disk bozulursa diğerlerindeki parite ile eksik veri hesaplanır. Kullanılabilir alan (disk sayısı − 1) × disk kapasitesidir. Dört adet 4 TB diskle yaklaşık 12 TB alan elde edersiniz.

Kâğıt üstünde verimli görünür ama iki zayıf noktası vardır:

• Yazma performansı: Her yazmada parite hesaplandığı için veritabanı gibi küçük ve sık yazma yapan işlerde yavaştır.
• Yeniden oluşturma riski: Bir disk bozulduğunda yeni disk takılır ve dizi kendini yeniden oluşturur. Büyük disklerde bu işlem uzun sürer ve kalan diskler ağır yük altındadır. Bu sırada ikinci bir disk de sorun çıkarırsa dizi tamamen kaybolur. Aynı partiden alınmış, aynı yaşta disklerde bu risk daha da gerçektir.

RAID 6 ne zaman düşünülmeli?

RAID 6, RAID 5'in iki parite kullanan halidir. En az dört disk ister, iki diskin aynı anda bozulmasına dayanır ve kullanılabilir alan (disk sayısı − 2) × disk kapasitesidir. Arşiv ve yedek deposu gibi okumanın ağırlıkta olduğu, kapasitenin önemli olduğu işlerde mantıklıdır. Yazma performansı RAID 5'ten de düşüktür; veritabanı için uygun değildir.

Bu yüzden büyük kapasiteli disklerle RAID 5 yerine iki disk arızasına dayanan RAID 6'yı ya da RAID 10'u öneriyoruz.

RAID 10: ayna ve şerit birlikte

En az dört disk gerekir. Diskler çiftler halinde aynalanır (RAID 1), sonra bu çiftler üzerine veri dağıtılır (RAID 0). Kullanılabilir alan toplamın yarısıdır. Yazma performansı yüksektir, rebuild hızlı ve görece güvenlidir; çünkü bozulan diskin yerine takılan disk sadece eşinden kopyalanır.

SQL Server, Firebird ya da MySQL çalıştıran, üzerinde sanal makine barındıran sunucular için genellikle RAID 10 tercih ediyoruz. Kapasite kaybı fazladır ama veritabanı sunucusunda hız ve güvenli rebuild bunu karşılar.

RAID'i sağlıklı tutmak için yapmanız gerekenler

RAID kurmak işin yarısıdır. Bir disk bozulduğunda bunu fark etmezseniz, dizi haftalarca korumasız çalışır ve ikinci disk gittiğinde iş biter.

• Uyarıları açın: RAID kartının ya da sunucunun uzaktan yönetim arayüzünün e-posta bildirimini yapılandırın. Sunucunun ön panelindeki turuncu ışığı kimse görmeyebilir.
• Yedek disk bulundurun: Aynı kapasite ve sınıfta bir diskin rafta durması, bozulduğunda tedarik beklemenin önüne geçer. Bazı kartlar "hot spare" desteğiyle yedek diski otomatik devreye alır.
• Sunucu sınıfı disk kullanın: 7/24 çalışma ve RAID için tasarlanmış diskler, masaüstü disklere göre dizide daha uyumlu davranır.
• UPS kullanın: Ani elektrik kesintisi, yazma sırasında RAID kartının önbelleğindeki veriyi kaybettirebilir. Kartın önbellek bataryası ya da flash koruması da kontrol edilmelidir.

Gerçek yedek nasıl olmalı?

Yedek, canlı veriden bağımsız, zaman içinde geriye dönülebilen bir kopyadır. Dün akşamki halini, geçen haftaki halini geri getirebiliyorsanız yedeğiniz var demektir.

Pratikte küçük ve orta ölçekli bir işletme için şunu öneriyoruz:

1. Sunucu ya da sanal makinelerin görüntü yedeği: bir görüntü yedekleme aracıyla her gece, yerel bir NAS'a.
2. Veritabanlarının kendi yedeği: SQL Server için tam, fark ve log yedekleri; Firebird ve MySQL için kendi yedek araçlarıyla tutarlı dökümler.
3. Bina dışı kopya: şifrelenmiş olarak başka bir lokasyona ya da veri merkezine gönderilen yedek.
4. Değiştirilemez ya da çevrimdışı kopya: fidye yazılımı ağdaki her erişilebilir diski şifreleyebilir; en az bir kopya ona ulaşamamalıdır.
5. Düzenli geri yükleme testi: ayda bir, rastgele bir dosyayı ve veritabanını farklı bir yere geri yükleyip açın.

SQL Server, MySQL veya Firebird kullanıyorsanız veritabanı yedekleme yazılımımız her gün belirlenen saatte tüm veritabanlarını yedekler, şifreler ve üç farklı lokasyondaki yedekleme sunucularına gönderir.

Yedekleri nerede tutmamalısınız?

Aynı sunucunun ikinci bölümünde, sunucuya sürekli takılı duran USB diskte ya da sunucunun yanındaki NAS'ta tek kopya halinde tutulan yedek, sunucuyla birlikte gidebilir. Yangın, hırsızlık ya da fidye yazılımı tek odadaki her şeyi aynı anda etkiler. En az bir kopyanın fiziksel olarak başka bir yerde ve ağdan ayrılmış durumda olması gerekir.

Ne zaman bir teknisyene göstermelisiniz?

Sunucuda bir diskin ışığı turuncu ya da kırmızı yanıyorsa, RAID yönetim aracında dizi "degraded" görünüyorsa ya da disklerden tıkırtı sesi geliyorsa sunucuyu yeniden başlatmayı ve rastgele disk sökmeyi denemeyin. Yanlış diskin çıkarılması diziyi tamamen bozabilir. Böyle bir durumda teknik destek için bize ulaşın; gerekiyorsa veri kurtarma tarafını da biz yürütüyoruz.

Mevcut sunucunuzun RAID yapısını ve yedek düzenini birlikte gözden geçirmek isterseniz sunucu kurulum ve bakım sayfamıza göz atabilirsiniz. Tokat merkezde yerinde, ilçelerde önce uzaktan bağlanarak kontrol ediyoruz.